Je koopt een plug-in thuisbatterij, steekt de stekker in het stopcontact en klaar. Maar in die batterij zit een omvormer die gelijkstroom (DC) omzet naar wisselstroom (AC). Als daar een fout optreedt, kan er iets misgaan dat je niet ziet, niet voelt en waar je aardlekschakelaar niet op reageert. In dit artikel leg ik uit wat DC-lekstroom is, waarom het relevant is bij thuisbatterijen en wat je eraan kunt doen.
Eerst de theorie: wat is DC-lekstroom?
Je thuisbatterij slaat energie op als gelijkstroom (DC). Om die stroom te gebruiken in je huis, zet een ingebouwde omvormer hem om naar wisselstroom (AC). Dat is wat er uit je stopcontact komt. Normaal gesproken blijft de DC-kant netjes gescheiden van de AC-kant. Maar bij een defect in de omvormer kan er gelijkstroom lekken naar de AC-zijde. Dat heet DC-lekstroom.
Op zich komt het niet vaak voor. Maar als het gebeurt, is het probleem dat de standaard beveiliging in je meterkast er niet op is gebouwd.
Zendure Sunshine Sale: tot €719 kortingOp thuisbatterijen, uitbreidingsbatterijen en zonnepaneelbundels, plus een P1 meter voor €1.Bekijk de sale Waarom je er niks van merkt
En dat is precies het gevaarlijke. DC-lekstroom is onzichtbaar. Je batterij geeft geen foutmelding. Je app laat niks zien. Je huis functioneert gewoon. Het probleem zit elders: in je meterkast.
De meeste huishoudens hebben een aardlekschakelaar van het type A. Die is ontworpen om wisselstroom-lekstromen te detecteren. Als er ergens in je huis stroom weglekt via een kapotte kabel of een defect apparaat, schakelt je aardlek uit. Dat voorkomt een schok of brand. Maar een Type A aardlekschakelaar herkent geen gelijkstroom.
Sterker nog: als er genoeg DC-lekstroom door je aardlekschakelaar vloeit (meer dan 6 mA), kan de magnetische kern verzadigen. Dat heet DC-blindering. Je aardlekschakelaar wordt dan letterlijk blind: hij detecteert ook gewone AC-lekstromen niet meer. Je beveiliging hangt er dan voor de sier, zonder dat je het weet.
Samengevat: je merkt er niks van totdat er een tweede fout optreedt. Een kapotte kabel ergens in je huis, een defect apparaat. Normaal schakelt je aardlek dan uit en voorkomt hij schade. Maar als je aardlek blind is door DC-lekstroom, gebeurt dat niet. Dan loop je risico op een schok of in het ergste geval brand.
Aardlek Type A vs Type B
Er bestaan verschillende typen aardlekschakelaars. De twee die relevant zijn bij thuisbatterijen:
Type A detecteert wisselstroom-lekstromen (AC) en pulserende gelijkstroom. Dit is wat de meeste huishoudens in de meterkast hebben. Kost zo’n € 20 tot € 40. Beschermt niet tegen gladde DC-lekstroom en is vatbaar voor DC-blindering.
Type B detecteert alles wat Type A kan, plus gladde gelijkstroom tot 6 mA. Schakelt betrouwbaar uit bij elke vorm van lekstroom. Kost € 150 tot € 250, afhankelijk van het merk (Hager, ABB, Schneider, Chint). Tel daar de arbeid van een elektricien bij op.
Het prijsverschil is fors. Maar een Type B aardlekschakelaar is de enige die je beschermt tegen het scenario dat hierboven staat beschreven.
De NEN 1010 (sectie 712) schrijft voor dat een Type B aardlekschakelaar nodig is als de fabrikant niet kan garanderen dat DC-lekstroom onder de 6 mA blijft. In de praktijk betekent dat: als je batterij geen galvanische scheiding heeft, zou je strikt genomen een Type B moeten hebben op de groep waarop de batterij is aangesloten.
Wanneer heb je een Type B nodig bij een thuisbatterij?
Dat hangt af van je batterij. Sommige fabrikanten bouwen een transformator in die de DC-kant (batterij) galvanisch scheidt van de AC-kant (stopcontact). Die transformator zorgt ervoor dat DC-lekstroom fysiek niet naar je huisinstallatie kan lekken. Als je batterij dat heeft, volstaat een Type A aardlekschakelaar.
Heeft je batterij die galvanische scheiding niet? Dan is er in theorie een weg waarlangs DC-lekstroom naar je huisinstallatie kan komen. In dat geval zou je een Type B aardlekschakelaar moeten hebben op de groep waarop je batterij is aangesloten.
Maar er is ook een tussenweg. Sommige batterijen hebben geen transformator maar wel een ingebouwde lekstroombewaking. Die meet continu of er DC-lekstroom optreedt en schakelt de omvormer af voordat het een probleem wordt. Als de fabrikant op basis daarvan verklaart dat zijn batterij geen DC-foutstroom in de installatie kan voeden, volstaat ook een Type A. Bij zonne-omvormers is dit al jaren de gangbare werkwijze.
Het lastige: niet elke fabrikant communiceert duidelijk welke route zij volgen. Sommige merken bevestigen expliciet dat een Type A volstaat, andere zwijgen erover. Dat komt mede doordat er geen specifieke productnorm voor plug-in thuisbatterijen bestaat. Bij stekkerklare zonnepanelen is die er wel, maar systemen met opslag vallen er expliciet buiten. Er is simpelweg geen uniforme eis waar alle fabrikanten aan moeten voldoen. Dat maakt zelf doorvragen extra belangrijk.
Zoek in de datasheet of handleiding van je batterij naar termen als ‘galvanische scheiding’, ‘Isolation Type’, ‘Topology: Isolated’ of ‘galvanische Trennung’. Staat er dat een Type A aardlekschakelaar volstaat? Dan heeft de fabrikant dit voor je geregeld. Vind je het niet, vraag het expliciet na: ‘Heeft mijn batterij galvanische scheiding of ingebouwde DC-lekstroombewaking? Volstaat een Type A aardlekschakelaar?’
Thuisbatterij ranglijsten: goedkoopste, krachtigste, zuinigste8 lijsten met harde cijfers, prijzen twee keer per dag gechecktBekijk ranglijsten Moet ik me zorgen maken?
Nee, maar je moet het wel weten. Ik heb geen enkel gedocumenteerd geval kunnen vinden waarin DC-lekstroom van een plug-in thuisbatterij daadwerkelijk een Type A aardlekschakelaar heeft geblindeerd. De kans dat het optreedt is klein. Maar de kans is er wel. Het gaat om een foutscenario, niet om normaal gebruik. Maar als het gebeurt, wil je dat je beveiliging werkt. En dat is nu niet bij elke installatie het geval.
Wat kun je doen? Drie dingen.
- Check of je batterij het zelf regelt. Zoek in je datasheet of handleiding naar termen als ‘galvanische scheiding’, ‘Isolation Type’ of ‘galvanische Trennung’. Sommige batterijen regelen het via een transformator, andere via ingebouwde lekstroombewaking. Als de fabrikant bevestigt dat een Type A volstaat, zit je goed. Bij twijfel of stilte: ga verder met stap 2.
- Laat je een eigen groep aanleggen? Vraag je elektricien om een Type B. Het kost meer, maar het is de enige manier om zeker te weten dat je aardlekbeveiliging werkt in elk scenario. Een goede elektricien vraagt hier zelf naar, maar in de praktijk gebeurt dat niet altijd.
- Twijfel je? Type B is altijd goed. Een Type B aardlekschakelaar beschermt tegen alles waar Type A tegen beschermt, plus DC-lekstroom. Je kunt er niks mee fout doen. Het kost meer, maar je koopt er zekerheid mee.
In onze community kwam dit onderwerp aan bod naar aanleiding van de Zendure SolarFlow 2400+, die geen 6mA DC-foutdetectie heeft. Lees de vragen en reacties van andere thuisbatterij-gebruikers.
Tot slot
DC-lekstroom bij thuisbatterijen is geen alledaags probleem. De kans dat het optreedt is klein. Maar als het gebeurt, merk je er niks van. En dat is precies wat het gevaarlijk maakt. Je aardlekschakelaar kan blind worden zonder dat je het weet. Een ingebouwde transformator in je batterij of een Type B aardlekschakelaar in je meterkast voorkomt dat.
Het is geen reden om geen thuisbatterij te kopen. Maar het is wel iets om te vragen bij je aankoop en bij je elektricien. Eén vraag aan je fabrikant en één gesprek met je installateur. Dat is alles.
Dit is een wat technischer artikel. Ik heb geprobeerd het zo duidelijk en toegankelijk mogelijk uit te leggen. Heb je vragen, stel ze gerust in de comments.
Vragen en ervaringen
Nog geen reacties. Jouw vraag of ervaring mag de eerste zijn.
Heb je een vraag of een eigen ervaring? Ik lees alles en reageer zelf.