Het is een veelgestelde vraag: hoeveel kWh thuisbatterij heb ik nodig? En het is ook de vraag waar de meeste mensen een verkeerd antwoord op krijgen. Want vaak wordt er gerekend vanuit je zonnepanelen. Logisch, maar niet de beste aanpak.
Na het testen van meer dan 15 plug-in thuisbatterijen in mijn eigen huis, weet ik dat de betere vraag is: hoeveel verbruik je als de zon niet schijnt? Dat is namelijk wat je batterij moet dekken. En dat getal is makkelijker te meten dan je denkt.
Ik test veel plug-in thuisbatterijen, daar heb ik de meeste kennis van. Dit artikel zal dan ook voornamelijk over stekkerbatterijen gaan. Is dat niet het geval, zet ik het er zeker bij.
Begin bij je avondverbruik, niet bij je zonnepanelen
Op elke website over thuisbatterijen staat dezelfde formule: vermenigvuldig je kWp met 1 tot 1,5 en je weet hoeveel kWh je nodig hebt. Die formule is niet fout, maar hij vertelt je niet het hele verhaal. Hij gaat ervan uit dat je batterij alleen zonnestroom opslaat. En hij houdt geen rekening met wat je daadwerkelijk verbruikt op de momenten dat die batterij moet leveren.
De aanpak die beter werkt: meet een week lang je verbruik tussen 17:00 en 07:00. Dat is de periode waarin je zonnepanelen niet of nauwelijks produceren. Alles wat je in die uren verbruikt, moet van je batterij komen (of van het net). Dat getal is je startpunt.
Je kunt dit simpel aflezen in de app van je P1-meter. Kijk dan naar je verbruik per uur in de avond en nacht. Tel een paar dagen bij elkaar op en deel door het aantal dagen. Dat is je gemiddelde nachtverbruik.
Open de app van je P1-meter en kijk naar je verbruik per uur. Tel het verbruik op van 17:00 tot 07:00, doe dit een week lang, en deel door 7. Dat is je gemiddelde avond- en nachtverbruik in kWh. Dat getal is je startpunt voor de juiste batterijcapaciteit.
Mijn eigen situatie als voorbeeld
Ik geef je mijn eigen cijfers als voorbeeld, zodat je een referentie hebt. Mijn huis heeft een standby-verbruik van 300 tot 400W. Dat is alles wat continu draait: koelkast, router, wifi-accesspoints, mijn smarthome, standby van de TV en andere apparaten.
Reken maar mee. ’s Avonds (17:00-22:00) verbruik ik gemiddeld 600 tot 750W. TV aan, verlichting door het hele huis, telefoons en tablets opladen, koken. ’s Nachts (22:00-07:00) zakt dat naar het standby-niveau van 300-400W. En ’s ochtends vroeg (06:00-08:00) loopt het weer op naar 400-500W: koffiezetapparaat, verlichting, panelen produceren nog niks. In de winter ligt dit verbruik iets hoger: meer verlichting, langer donker, eventueel verwarmen met de airco.
Tel dat bij elkaar op en ik kom op 7 tot 8 kWh. Dat is wat mijn huis nodig heeft om van zonsondergang tot zonsopkomst te draaien op batterijstroom. Niet meer, niet minder.
Let wel: de kookpieken (inductie, waterkoker, oven) tel ik hier niet mee. Op een gedeelde groep levert de plug-inbatterij maximaal 800W. Alles daarboven komt sowieso van het net. Die pieken zijn kort (20-30 minuten) en vallen buiten wat de batterij kan leveren. Dit verandert als je de plug-in batterij op een aparte groep aansluit. Bij een vaste batterij heb je dit probleem sowieso niet.
Geen zin om een week te meten? De capaciteit-berekening geeft je in vier stappen een advies op basis van je verbruik, zonnepanelen en aansluiting.
Wat betekent 2,7 kWh, 5 kWh en 10 kWh in de praktijk?
Ik heb batterijen getest van 2,7 kWh tot meer dan 10 kWh. Het verschil in dagelijks gebruik is groter dan je op papier zou denken. Belangrijk om te weten: van elke kWh op de doos gebruik je in de praktijk zo’n 85 tot 90%. De rest gaat verloren aan omzettingsverliezen en de DoD (Depth of Discharge) van de batterij. Een batterij van 5 kWh levert dus effectief zo’n 4 tot 4,5 kWh.
2,7 kWh: de avond, maar niet de nacht
Een batterij van 2,7 kWh dekt in mijn huis het verbruik van ongeveer 17:00 tot 22:00-23:00. Daarna is hij leeg. De rest van de nacht komt van het net. Op zich prima als je vooral de dure avonduren wilt dekken, maar voor volledige nachtdekking kom je tekort.
In de zomer, als de avonden langer licht zijn en je verbruik lager, houdt een batterij van 2,7 kWh het iets langer vol. In de winter is hij sneller leeg doordat het eerder donker wordt en je meer verlichting gebruikt.
5 kWh: de sweet spot voor veel huishoudens
Met 5 kWh kom je in de meeste situaties de avond en een groot deel van de nacht door. In mijn huis was een batterij van 5 kWh rond 02:00-04:00 leeg. Dat betekent dat je de duurste uren volledig dekt en alleen het laatste stuk van de nacht van het net afneemt, als de prijzen sowieso laag zijn.
Voor huishoudens met een standby-verbruik onder de 300W is 5 kWh vaak voldoende. Zit je daarboven, of wil je ook de ochtend dekken, dan heb je net iets tekort.
10 kWh: ruim genoeg, maar wordt hij wel vol?
Met 10 kWh heb je meer dan genoeg capaciteit om de nacht door te komen. Klinkt geweldig, maar hier zit een valkuil.
In de zomer is 10 kWh vaak geen probleem: je panelen produceren ruim en de batterij loopt vol. Maar in de herfst en winter produceren je panelen veel minder. Op een bewolkte novemberdag haalt een gemiddelde installatie misschien 3-4 kWh. Je batterij van 10 kWh komt dan niet verder dan 30-40%. Die overige 6 kWh aan capaciteit staat leeg en doet niks. Maar je hebt er wel voor betaald.
Te klein kopen vs. te groot kopen
Beide zijn een probleem, maar op een andere manier.
Te klein: je laat geld liggen
Een batterij die te klein is, zit halverwege de middag al vol. Al het zonne-overschot daarna gaat terug naar het net voor een paar cent per kWh. Dat is stroom die je ’s avonds voor 25 tot 35 cent per kWh terugkoopt. Dat prijsverschil is precies wat je misloopt.
In de zomer merk je dit het meest. Je panelen produceren volop, maar je batterij is al vol terwijl de zon nog uren schijnt. In de winter is een kleine batterij minder een probleem, want je panelen produceren toch niet genoeg om een grote batterij te vullen.
Te groot: je betaalt voor lege capaciteit
Een batterij die te groot is, kost je meer in aanschaf zonder dat je er evenredig meer mee bespaart. Elke kWh capaciteit kost je geld. Als 3 van de 10 kWh een groot deel van het jaar leeg blijven, heb je in feite 30% van je aanschafbedrag niet productief ingezet.
Dat verandert pas als je een dynamisch contract hebt. Dan laad je de batterij ook ’s nachts van het net als de prijs laag is. In dat geval is extra capaciteit juist waardevol, want je hebt meer ruimte om goedkoop in te kopen en duur te ontladen. Maar daarover later meer.
Drie dingen die je benodigde kWh veranderen
De meeste artikelen over thuisbatterijen stoppen bij “meet je verbruik en kies een capaciteit”. Maar er zijn drie factoren die de rekensom flink kunnen verschuiven.
1. Een eigen groep: meer vermogen, sneller leeg
Op een gedeelde groep levert je plug-inbatterij maximaal 800W. Dat betekent dat hij langzaam en gelijkmatig ontlaadt. Bij een standby-verbruik van 400W doet een batterij van 5 kWh zo’n 10 uur (rekening houdend met omzettingsverliezen).
Zet je de batterij op een eigen groep, dan kan hij 2400W of zelfs 3000W leveren. Dat is fijn, want nu dekt de batterij ook je zwaardere apparaten. Maar hij ontlaadt ook een stuk sneller als het verbruik hoog is. In de praktijk heb je niet continu 2000W nodig. Je hebt pieken (waterkoker, wasmachine) en dalen (standby). Maar de pieken gaan wel sneller door je capaciteit heen dan bij 800W.
Heb je een eigen groep of ben je dat van plan? Reken dan met een hogere benodigde capaciteit. De vuistregel “5 kWh is genoeg” geldt vooral bij 800W op een gedeelde groep. Met meer vermogen heb je ook meer kWh nodig om dezelfde uren te dekken.
Een eigen groep kost 150 tot 300 euro bij een elektricien en maakt je batterij een stuk bruikbaarder. In mijn artikel over de eigen groep leg ik uit wanneer het zin heeft en wat het kost.
2. Een dynamisch contract: meer kWh is waardevoller
Zonder dynamisch contract vult je batterij zich alleen met zonnestroom. In de winter betekent dat: weinig zon, weinig lading, weinig besparing. Een grotere batterij helpt dan niet, want er is simpelweg niet genoeg stroom om hem te vullen.
Met een dynamisch contract verandert dat compleet. Nu kan de batterij ’s nachts laden van het net als de prijs laag is (denk aan 13 tot 18 cent per kWh inclusief belasting) en ontladen tijdens de dure avonduren (25 tot 35 cent). Ineens is extra capaciteit wél waardevol, ook in de winter. Hoe meer kWh, hoe meer je kunt handelen op prijsverschillen.
Heb je een dynamisch contract of ben je dat van plan? Overweeg dan een capaciteit die 20 tot 30% boven je pure avondverbruik ligt. Dat geeft je ruimte om te profiteren van prijsschommelingen.
3. Warmtepomp of elektrische auto: andere rekensom
Een warmtepomp of elektrische auto verandert je verbruiksprofiel flink. Een warmtepomp kan op koude winternachten 3 tot 5 kW continu trekken. Bij dat verbruik is een batterij van 10 kWh in 2 tot 3 uur leeg. De batterij dekt dan alleen een deel van de nacht, niet alles. Dat is niet per se een probleem als je de duurste uren wilt overbruggen, maar ga er niet vanuit dat een thuisbatterij je hele warmtepompverbruik opvangt.
Laad je je auto ’s nachts thuis op? Dan is de batterij daar niet voor bedoeld. Een gemiddelde laadsessie trekt 7 tot 11 kWh, meer dan de meeste plug-in thuisbatterijen aankunnen. De batterij en de auto concurreren dan om dezelfde stroom. In dat geval is het slimmer om de auto direct van het net te laden op goedkope uren en de batterij te gebruiken voor je huishoudelijk verbruik.
Begin klein en breid later uit
Twijfel je tussen twee maten? Begin dan kleiner. Veel plug-in batterijen zijn modulair: je kunt later een extra unit of extra batterijmodule toevoegen als je merkt dat je meer nodig hebt.
Dat heeft twee voordelen. Ten eerste betaal je nu minder en kun je op basis van echte ervaring beslissen of je wilt uitbreiden. Ten tweede dalen de prijzen van thuisbatterijen nog steeds. Die extra module is over een jaar waarschijnlijk goedkoper dan nu.
Niet elk merk doet uitbreidbaarheid even goed. Bij sommige merken voeg je simpelweg een tweede unit toe die je in een ander stopcontact plugt. Bij andere klik je een extra batterijmodule aan de bestaande unit. En bij weer andere moet je een heel nieuw systeem kopen. Check dit voordat je koopt. In mijn overzicht van de beste plug-in thuisbatterijen staat per model hoe uitbreidbaarheid werkt.
De vuistregels op een rij
Na meer dan 15 batterijen testen en een jaar lang meten, zijn dit de vuistregels die ik zelf hanteer. Houd bij alle vuistregels rekening met zo’n 10 tot 15% verlies door efficiency en DoD. Een batterij van 5 kWh levert in de praktijk 4 tot 4,5 kWh bruikbare stroom.
Standby-verbruik onder 300W: 3 tot 5 kWh is voldoende. Je dekt de avond en het grootste deel van de nacht.
Standby-verbruik 300-400W: 5 tot 8 kWh. Dat dekt de volledige nacht inclusief de ochtend voor je panelen gaan produceren.
Met eigen groep: reken met een hogere capaciteit dan bij een gedeelde groep. Je ontlaadt sneller doordat je meer vermogen kunt benutten.
Met warmtepomp: reken met minimaal 10 kWh en verwacht niet dat de batterij je hele warmtepompverbruik dekt. Op koude nachten trekt een warmtepomp 3 tot 5 kW continu. De batterij overbrugt de duurste uren, niet de hele nacht.
Tot slot
De juiste capaciteit kiezen is niet ingewikkeld, maar het vraagt wel dat je even meet in plaats van rekent. De formules op websites geven je een indicatie, maar je eigen P1-meter vertelt je precies wat je huis nodig heeft. Meet een week, bekijk het gemiddelde, en je weet het.
Weet je het nog steeds niet? Begin met 5 kWh. Dat is voor de meeste huishoudens voldoende om te starten, en bij elk uitbreidbaar systeem kun je later bijkopen als je merkt dat je meer nodig hebt. Liever iets te klein beginnen en uitbreiden dan te veel betalen voor capaciteit die leeg blijft staan.
Wil je weten welke batterij bij jouw capaciteit past? Doe de keuzehulp of bekijk mijn overzicht van de beste plug-in thuisbatterijen.
