Nul-op-de-meter (NOM) met een thuisbatterij: zo werkt het

Nul-op-de-meter (NOM) is de basismodus van vrijwel elke plug-in thuisbatterij. Het idee is simpel: je slaat overtollige zonnestroom op in je batterij en gebruikt die wanneer je het nodig hebt. Het doel is dat je meter rond de 0 Watt blijft staan. Geen teruglevering, geen afname van het net.

In de praktijk is het iets genuanceerder dan dat. In dit artikel leg ik uit hoe NOM werkt, waar het van afhangt en wanneer het zin heeft.

Hoe werkt nul-op-de-meter precies?

Je thuisbatterij monitort continu hoeveel stroom er langs je meter gaat. Dat doet hij via een meetapparaat in je meterkast: een P1-meter, een energiemeter (zoals een Shelly) of CT-klemmen. Elke seconde kijkt de batterij: lever ik terug aan het net, of neem ik af?

Wek je meer op dan je verbruikt? Dan gaat dat overschot de batterij in. Verbruik je meer dan je panelen op dat moment leveren? Dan springt de batterij bij en levert het verschil. Zo blijft je meter steeds rond de 0 Watt.

Even concreet. Stel, je zet een waterkoker aan van 2.200W terwijl je panelen 800W leveren. Je komt 1.400W tekort. Zonder batterij koop je die 1.400W van het net. Met een batterij die snel genoeg reageert en voldoende vermogen heeft, levert de batterij die 1.400W en blijft je meter op nul.

Schakel je de waterkoker uit, dan stopt de batterij met leveren. Schijnt de zon volop en verbruik je weinig? Dan laadt de batterij op met het overschot. Dit gaat de hele dag zo door.

Waarom NOM steeds relevanter wordt

Tot nu toe was terugleveren voor veel huishoudens prima geregeld via de salderingsregeling. Wek je overdag 10 kWh op en verbruik je ’s avonds 10 kWh? Dan verreken je dat op jaarbasis en betaal je per saldo niks. Scheelt je honderden euro’s per jaar.

Maar die regeling verdwijnt. Na 2027 krijg je voor teruggeleverde stroom nog maar een fractie van wat je betaalt voor afname. De terugleververgoeding wordt wettelijk minimaal 50% van het kale leveringstarief, in de praktijk een paar cent per kWh. Terugleveren wordt dus steeds minder waard.

En daar wordt NOM relevant. In plaats van je overschot terugleveren voor een paar cent, sla je het op en gebruik je het zelf als de zon niet meer schijnt. Reken maar uit: bij een gemiddeld huishouden met panelen scheelt dat al snel € 150 tot € 300 per jaar, afhankelijk van je verbruik en je installatie.

Waar hangt het van af hoe goed NOM werkt?

Niet elke thuisbatterij levert dezelfde NOM-prestaties. Drie factoren bepalen hoe goed het werkt.

1. Vermogen

Kan je batterij genoeg vermogen leveren om je verbruik op te vangen? Als je waterkoker, kookplaat en oven tegelijk aanstaan, zit je makkelijk op 4.000W of meer. Een batterij met 800W ontlaadvermogen dekt daar maar een klein deel van. Met 2.400W kom je al een stuk verder, en met 3.500W dek je bijna elk huishoudelijk verbruiksmoment af.

Hetzelfde geldt voor het laadvermogen. Leveren je panelen op een zonnige dag 3.000W overschot en kan je batterij maar 800W laden? Dan gaat het verschil alsnog het net op. Hoe hoger het laadvermogen, hoe meer overschot je kunt opvangen.

2. Capaciteit

Een gemiddeld huishouden verbruikt tussen zonsondergang en zonsopgang zo’n 4 tot 8 kWh. Met een batterij van 2 kWh ben je rond middernacht al leeg. Met 5 kWh kom je een heel eind, en met 7 kWh of meer red je in de meeste gevallen de hele nacht.

Andersom: is je batterij overdag al vol, dan gaat het overschot alsnog het net op. Bij heel veel panelen en een kleine batterij mis je een deel van je opbrengst. Capaciteit en paneelvermogen moeten bij elkaar passen.

3. Reactiesnelheid

De meeste thuisbatterijen reageren binnen één seconde. Dat klinkt snel en dat is het ook. Maar in die ene seconde kan je meter wel even een piek registreren. Zet je een apparaat aan van 2.000W, dan meet je meter gedurende die seconde afname van het net. Daarna springt de batterij bij en staat alles weer op nul.

In de praktijk maakt dit weinig uit voor je energierekening. Het gaat om hele korte pieken. Maar verwacht geen perfecte 0,0W op je meter, dat is ook niet het doel. Rond de nul is goed genoeg.

Werkt NOM ook op een driefasige aansluiting?

Dit is een van de meest gestelde vragen. Je batterij zit op één fase, maar je huis gebruikt stroom over drie fases. Werkt NOM dan wel?

Het korte antwoord: ja. Je slimme meter telt het verbruik en de teruglevering over alle drie de fases bij elkaar op. Levert je batterij 1.500W terug op fase 1, en verbruik je 1.500W op fase 2? Dan staat je meter per saldo op nul. Dus dit werkt gewoon.

NOM combineren met dynamische tarieven

NOM is niet de enige modus die een thuisbatterij kan draaien. Steeds meer batterijen ondersteunen ook handel op dynamische tarieven: opladen als stroom goedkoop is (of zelfs gratis), ontladen als het duur is.

Sommige batterijen combineren beide. ’s Ochtends, als de stroomprijs hoog is, lever je even bewust terug aan het net om die hogere prijs te vangen. Later op de dag, als de prijs zakt en de zon schijnt, laad je de batterij op. ’s Avonds ontlaad je weer. Zo haal je meer rendement uit dezelfde batterij dan met alleen NOM.

Niet elke batterij kan dit even goed. Bij sommige merken kun je alleen NOM óf dynamisch draaien, niet beide tegelijk. Bij andere batterijen werken de twee modi samen en kiest de software automatisch de meest voordelige strategie. Check dit voor je koopt als je een dynamisch energiecontract hebt of overweegt.

Tot slot

Nul-op-de-meter is de basismodus van vrijwel elke thuisbatterij en voor de meeste mensen met zonnepanelen de logische instelling. Je slaat je eigen stroom op, gebruikt die wanneer je het nodig hebt, en koopt zo min mogelijk van het net.

Hoe goed dat werkt, hangt af van drie dingen: het vermogen van je batterij, de capaciteit, en hoe goed die past bij je panelen en je verbruik. Koop je een batterij met te weinig vermogen of capaciteit voor jouw situatie, dan koop je alsnog stroom van het net op de momenten dat het ertoe doet. Let hier dus goed om met de keuze die je maakt.